Czy na EPT i stapelaar potrzebny jest certyfikat w Holandii?

Pracujesz w magazynie lub centrum logistycznym w Holandii i masz obsługiwać EPT albo stapelaar? Możesz spotkać się zarówno z informacją, że potrzebujesz certyfikatu, jak i z opinią, że żadne uprawnienia nie są wymagane. Źródłem tego zamieszania jest różnica między obowiązkiem posiadania konkretnego certyfikatu a obowiązkiem posiadania odpowiednich umiejętności do bezpiecznej obsługi maszyny. Holenderskie przepisy jasno określają wymagania dotyczące kompetencji pracownika, choć nie wprowadzają jednego państwowego „prawa jazdy” na EPT czy stapelaar.

EPT i stapelaar - o jakich urządzeniach mówimy?

EPT to skrót od holenderskiego określenia elektrische pallettruck, czyli elektrycznego wózka paletowego. W Polsce często mówi się na niego elektryczny paleciak. Urządzenie służy przede wszystkim do przemieszczania palet na niewielkie i średnie odległości. Spotkasz je w magazynach, centrach dystrybucyjnych, halach produkcyjnych, hurtowniach oraz przy załadunku i rozładunku towarów.

EPT nie należy mylić ze zwykłym ręcznym wózkiem paletowym. Napęd elektryczny oznacza, że operator nie musi ręcznie ciągnąć ciężkiego ładunku, ale jednocześnie musi kontrolować poruszającą się maszynę i przewożony towar. W zależności od konstrukcji operator może prowadzić EPT, idąc obok niego, albo korzystać z wersji wyposażonej w platformę lub miejsce dla operatora.

Stapelaar, czyli wózek podnośnikowy lub wózek typu stacker, ma inne zastosowanie. Poza przemieszczaniem palety pozwala ją podnieść i umieścić na określonej wysokości. Dzięki masztowi urządzenie może być wykorzystywane między innymi do odkładania towaru na regały.

Właśnie możliwość podnoszenia ładunku powoduje, że podczas pracy stapelaar dochodzą kolejne zagrożenia: stabilność maszyny i ładunku, dopuszczalny udźwig, wysokość podnoszenia czy prawidłowe ustawienie palety na widłach.

Czy certyfikat na EPT jest obowiązkowy w Holandii?

Holenderskie przepisy nie ustanawiają konkretnego, państwowego certyfikatu EPT, który każda osoba obsługująca taki wózek musi posiadać. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może po prostu przekazać Ci urządzenie bez przygotowania i pozwolić rozpocząć pracę.

Kluczowy jest tutaj art. 7.17c ust. 1 holenderskiego Arbobesluit, czyli rozporządzenia dotyczącego warunków pracy. Przepis mówi, że mobilne urządzenia robocze posiadające własny napęd mogą być obsługiwane przez pracowników posiadających w tym zakresie „specifieke deskundigheid”, czyli odpowiednią, specjalistyczną wiedzę i umiejętności.

EPT z napędem elektrycznym należy właśnie rozpatrywać w kontekście tych wymagań.

Drugim ważnym przepisem jest art. 8 Arbowet. Nakłada on na pracodawcę obowiązek skutecznego poinformowania pracowników o wykonywanych zadaniach, związanych z nimi zagrożeniach i sposobach ograniczania ryzyka. Pracownik musi również otrzymać instruktaż dopasowany do swoich zadań. Pracodawca ma ponadto nadzorować przestrzeganie instrukcji i zasad bezpieczeństwa.

Odpowiedź na pytanie „czy potrzebuję certyfikatu EPT?” brzmi więc: prawo nie wskazuje konkretnego certyfikatu EPT jako obowiązkowego dokumentu, ale operator musi posiadać kompetencje potrzebne do bezpiecznej obsługi urządzenia, a pracodawca odpowiada za odpowiednie przeszkolenie i nadzór.

Czy na stapelaar trzeba mieć certyfikat?

W przypadku stapelaar zasada jest podobna. Sam obowiązek posiadania konkretnego certyfikatu o nazwie „stapelaar certificaat” nie wynika wprost z holenderskiej ustawy jako jednolity państwowy wymóg dla każdego operatora.

Nie można jednak wyciągnąć z tego wniosku, że stapelaar może obsługiwać każda osoba bez przygotowania.

Arbobesluit wymaga odpowiednich kompetencji przy obsłudze mobilnych urządzeń roboczych z własnym napędem. Dodatkowo art. 7.18 ust. 3 Arbobesluit przewiduje, że urządzenia służące do podnoszenia powinny być obsługiwane przez osoby posiadające odpowiednią wiedzę i umiejętności.

Ma to szczególne znaczenie przy stapelaar, ponieważ operator nie zajmuje się wyłącznie przemieszczaniem palety po posadzce. Musi również bezpiecznie podnosić i odkładać ładunki.

Operator powinien więc rozumieć między innymi:

• jak masa i położenie ładunku wpływają na stabilność urządzenia,
• jak prawidłowo podebrać paletę,
• jak poruszać się z ładunkiem,
• kiedy można bezpiecznie rozpocząć podnoszenie i opuszczanie,
• jak zachować bezpieczną odległość od innych pracowników,
• jakie są ograniczenia konkretnego urządzenia,
• jak reagować na uszkodzenie palety, przesunięcie ładunku lub problem techniczny.

Dlatego szkolenie na stapelaar nie powinno sprowadzać się do pokazania pracownikowi przycisków sterujących. Operator musi potrafić używać urządzenia bezpiecznie w rzeczywistych warunkach pracy.

Certyfikat a przeszkolenie - to nie jest dokładnie to samo!

To rozróżnienie jest szczególnie ważne dla polskich pracowników w Holandii. W rozmowach o pracy często używa się skrótu myślowego: „musisz mieć certyfikat”. Z prawnego punktu widzenia istotniejsze jest jednak to, czy pracownik ma wymagane kompetencje oraz czy pracodawca właściwie zorganizował szkolenie i instruktaż.

Holenderskie przepisy nie określają jednego obowiązkowego wzoru dokumentu dla wszystkich operatorów EPT i stapelaar. Pracodawca musi natomiast być w stanie odpowiedzialnie dopuścić konkretną osobę do obsługi sprzętu.

Może więc zdarzyć się sytuacja, w której firma organizuje odpowiednie szkolenie wewnętrzne i dokumentuje jego przebieg. Może również skierować pracowników na zewnętrzny kurs zakończony sprawdzeniem wiedzy i umiejętności oraz wydaniem certyfikatu.

Certyfikat ma w tym przypadku dużą zaletę praktyczną: stanowi czytelne potwierdzenie, że pracownik przeszedł określone szkolenie. Nie należy jednak przedstawiać go jako dokumentu, który automatycznie zwalnia pracodawcę z pozostałych obowiązków wynikających z Arbowet.

Nawet osoba po kursie powinna otrzymać informacje dotyczące konkretnego miejsca pracy, używanego modelu wózka, zasad ruchu w magazynie i zagrożeń występujących w danej firmie.

Dlaczego samo doświadczenie w magazynie może nie wystarczyć?

„Jeździłem już takim wózkiem” nie jest równoznaczne z potwierdzeniem, że pracownik zna wszystkie zasady bezpiecznej obsługi. Dotyczy to szczególnie osób, które nauczyły się korzystać z EPT lub stapelaar od współpracownika, ale nigdy nie przeszły uporządkowanego instruktażu.

Operator powinien wiedzieć nie tylko, jak uruchomić urządzenie, skręcić i podnieść paletę. Musi rozumieć zagrożenia wynikające z pracy maszyny. W magazynie do niebezpiecznych sytuacji może dojść między innymi podczas:

• jazdy w wąskich alejkach,
• cofania i wykonywania manewrów przy ograniczonej widoczności,
• mijania pieszych i innych urządzeń transportu wewnętrznego,
• wjazdu do stref załadunku,
• transportowania ciężkich lub niestabilnych palet,
• podnoszenia ładunku stapelaar,
• pracy przy regałach,
• korzystania z urządzenia w miejscu o dużym natężeniu ruchu.

Arbobesluit odnosi się również bezpośrednio do organizacji ruchu urządzeń mobilnych. Art. 7.17c przewiduje między innymi konieczność ustanowienia skutecznych zasad ruchu, gdy mobilne urządzenia poruszają się w strefie, w której mogą znajdować się pracownicy. Przepisy wymagają też działań organizacyjnych ograniczających ryzyko potrącenia lub innego zranienia pracownika przez poruszające się urządzenie.

Gdzie najczęściej używa się EPT i stapelaar?

EPT jest jednym z podstawowych urządzeń transportu wewnętrznego w logistyce. Możesz spotkać go w dużych centrach dystrybucyjnych obsługujących sklepy, e-commerce i sieci handlowe, ale również w mniejszych magazynach, hurtowniach oraz zakładach produkcyjnych.

Korzystają z niego między innymi orderpickerzy, magazynierzy, pracownicy działów inbound i outbound oraz osoby zajmujące się załadunkiem i rozładunkiem.

Typowe zadania z wykorzystaniem EPT obejmują transport palet między strefami magazynu, dostarczanie towaru do stanowisk kompletacji, przemieszczanie gotowych zamówień oraz obsługę stref wysyłkowych.

Stapelaar przydaje się tam, gdzie oprócz przewiezienia palety trzeba również ją podnieść. Może być wykorzystywany w magazynach, mniejszych centrach logistycznych, hurtowniach i zakładach produkcyjnych. Jest szczególnie praktyczny w miejscach, w których potrzebne jest urządzenie bardziej kompaktowe niż klasyczny wózek widłowy.

Czy certyfikat na heftruck oznacza, że możesz obsługiwać EPT lub stapelaar?

Wózek widłowy, reachtruck, EPT i stapelaar różnią się konstrukcją, sposobem sterowania i charakterem wykonywanych zadań. Dlatego przy dopuszczaniu pracownika do konkretnego urządzenia liczy się jego rzeczywista wiedza i umiejętności dotyczące sprzętu, którego będzie używać.

Jeżeli masz doświadczenie na heftruck, łatwiej będzie Ci zrozumieć część zasad związanych z transportem ładunków. Nie oznacza to jednak, że pracodawca powinien bez żadnego instruktażu przekazać Ci stapelaar lub inny typ maszyny, którego wcześniej nie obsługiwałeś.

To samo działa w drugą stronę. Umiejętność korzystania z EPT nie oznacza automatycznie przygotowania do prowadzenia heftruck lub reachtruck. Przed rozpoczęciem pracy sprawdź więc dokładnie, jakiego sprzętu dotyczy Twoje szkolenie i jakie urządzenia będziesz obsługiwać na stanowisku.

Co z pracownikami tymczasowymi i osobami zatrudnionymi przez agencję?

W holenderskiej logistyce wiele osób pracuje za pośrednictwem uitzendbureau, czyli agencji pracy tymczasowej. Forma zatrudnienia nie oznacza jednak, że można pominąć zasady bezpieczeństwa dotyczące obsługi maszyn.

Jeżeli przyjeżdżasz do pracy przez agencję i na stanowisku masz używać EPT lub stapelaar, przed rozpoczęciem obsługi urządzenia powinieneś wiedzieć, czy zostałeś do tego odpowiednio przygotowany i dopuszczony.

Nie rozpoczynaj samodzielnej obsługi maszyny tylko dlatego, że „wszyscy nią jeżdżą” albo współpracownik pokazał Ci podstawowe funkcje przez kilka minut. Jeżeli nie rozumiesz instrukcji, nie znasz urządzenia lub nie wiesz, jakie zasady ruchu obowiązują w magazynie, zgłoś to przed rozpoczęciem pracy.

Dotyczy to również bariery językowej. Instrukcja i szkolenie mają być skuteczne. Pracownik musi rozumieć przekazywane informacje dotyczące wykonywanych zadań i zagrożeń, a nie jedynie podpisać dokument potwierdzający obecność.

Czy pracodawca może wymagać certyfikatu, skoro przepisy nie wskazują go wprost?

Tak. To, że holenderskie prawo nie ustanawia jednego obowiązkowego certyfikatu EPT lub stapelaar, nie oznacza, że firma nie może wymagać takiego dokumentu przed dopuszczeniem pracownika do obsługi sprzętu.

Pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo pracy i może określić sposób, w jaki sprawdza oraz dokumentuje kompetencje operatorów. Firma może więc zdecydować, że do obsługi określonych urządzeń dopuszcza wyłącznie osoby po odpowiednim szkoleniu.

Potrzebujesz przeszkolić pracowników z obsługi wózków?

Jeżeli Twoi pracownicy korzystają z EPT, stapelaar lub innych wózków magazynowych, zadbaj o to, aby ich przygotowanie nie kończyło się na krótkim pokazaniu maszyny na początku zmiany.

Bonapi prowadzi szkolenia na wózki widłowe dla pracowników w Holandii. Możemy przeszkolić zarówno pojedynczych operatorów, jak i większe grupy pracowników, dzięki czemu firma może sprawnie przygotować zespół do bezpiecznej pracy z urządzeniami transportu wewnętrznego.

Sprawdź szkolenia na wózki widłowe dla pracowników i dobierz szkolenie do sprzętu wykorzystywanego w Twojej firmie. Nowe kwalifikacje zwiększają możliwości pracownika na rynku pracy, a dla pracodawcy dobrze przygotowany zespół oznacza bezpieczniejszą i lepiej zorganizowaną pracę.

Śledź również profile Bonapi w mediach społecznościowych lub zapisz się do newslettera, aby otrzymywać informacje o szkoleniach i praktyczne materiały dotyczące bezpiecznej pracy w Holandii.