Hałas w pracy: kiedy trzeba nosić ochronniki słuchu i jak uniknąć trwałego uszkodzenia słuchu?

Hałas w pracy łatwo zlekceważyć, szczególnie jeśli po kilku tygodniach przestajesz zwracać uwagę na pracujące maszyny, szlifierki czy uderzenia metalu. Twój słuch jednak nie „przyzwyczaja się” do hałasu w bezpieczny sposób. Długotrwała ekspozycja może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia słuchu, a ryzyko dotyczy wielu osób pracujących w Holandii w budownictwie, przemyśle, produkcji, logistyce czy przy utrzymaniu ruchu.

Sprawdź, od ilu decybeli potrzebna jest ochrona słuchu, jakie obowiązki ma pracodawca i dlaczego same zatyczki do uszu nie rozwiązują problemu.

Hałas w miejscu pracy - kiedy staje się niebezpieczny?

Hałas zawodowy kojarzy się przede wszystkim z bardzo głośnymi urządzeniami. W praktyce zagrożeniem może być również dźwięk o niższym natężeniu, jeśli jesteś na niego narażony przez znaczną część zmiany. Dla ryzyka uszkodzenia słuchu liczy się więc zarówno poziom dźwięku, jak i czas ekspozycji.

Problem występuje szczególnie tam, gdzie pracują elektronarzędzia, maszyny produkcyjne, urządzenia pneumatyczne, sprężarki, piły, młoty, maszyny do obróbki metalu czy ciężki sprzęt. Osobnym zagrożeniem jest hałas impulsowy, czyli bardzo krótki i gwałtowny dźwięk.

Na hałas zawodowy szczególnie narażone są osoby pracujące jako:

• monterzy konstrukcji i instalacji,
• operatorzy maszyn produkcyjnych,
• spawacze i pracownicy obróbki metalu,
• pracownicy budowlani i drogowi,
• operatorzy ciężkiego sprzętu,
• mechanicy i pracownicy utrzymania ruchu,
• stolarze i osoby obsługujące maszyny do drewna,
• pracownicy zakładów przemysłowych i petrochemicznych,
• pracownicy korzystający ze szlifierek, młotów i innych elektronarzędzi.

Nie oznacza to jednak, że o poziomie ryzyka można zdecydować wyłącznie na podstawie nazwy zawodu. Dwie osoby wykonujące podobną pracę mogą mieć zupełnie inną ekspozycję, zależnie od używanego sprzętu, odległości od źródła hałasu, czasu pracy oraz warunków w danym zakładzie.

80, 85 i 87 dB w pracy - kiedy trzeba stosować ochronniki słuchu?

W Holandii przepisy dotyczące hałasu w miejscu pracy wynikają z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz europejskich regulacji dotyczących ekspozycji pracowników na hałas. Najważniejsze są trzy wartości: 80, 85 i 87 dB(A). Nie oznaczają one jednak tego samego.

Przy dziennym poziomie ekspozycji wynoszącym 80 dB(A) pracodawca musi udostępnić pracownikowi odpowiednie ochronniki słuchu. Pracownik powinien też otrzymać informacje dotyczące zagrożenia oraz zasad bezpiecznej pracy.

Przy poziomie 85 dB(A) sytuacja staje się bardziej rygorystyczna. Ochrona słuchu musi być stosowana. Pracodawca powinien również podjąć działania techniczne lub organizacyjne zmierzające do ograniczenia ekspozycji na hałas.

Graniczna wartość ekspozycji wynosi 87 dB(A). Przy jej ocenie bierze się pod uwagę tłumienie zapewniane przez prawidłowo stosowane ochronniki słuchu. Pracownik nie może być narażony na poziom przekraczający tę wartość graniczną.

W praktyce można więc zapamiętać:

• od 80 dB(A) - pracodawca musi zapewnić ochronniki słuchu,
• od 85 dB(A) - ochronniki słuchu trzeba stosować,
• 87 dB(A) - to graniczna wartość ekspozycji, której nie wolno przekraczać po uwzględnieniu ochrony słuchu.

Wartości te odnoszą się do ekspozycji odniesionej do ośmiogodzinnego dnia pracy. Dlatego pojedynczy odczyt miernika stojącego obok maszyny nie mówi jeszcze wszystkiego o rzeczywistym narażeniu konkretnego pracownika.

Hałas a czas pracy - jak długo można być narażonym na wysoki poziom dźwięku?

Poziom dźwięku podawany w decybelach jest skalą logarytmiczną. Wzrost o kilka decybeli nie oznacza więc niewielkiej, proporcjonalnej zmiany. W przypadku oceny ekspozycji zawodowej wzrost poziomu o 3 dB oznacza podwojenie energii akustycznej.

Dlatego czas przebywania w hałasie ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa. Praca przez całą zmianę w określonym poziomie hałasu nie jest tym samym co wykonanie przez kilka minut pojedynczego głośnego zadania.

Nie oznacza to jednak, że krótkie zadania można ignorować. Młot pneumatyczny, cięcie metalu, uderzenia elementów stalowych czy inne źródła intensywnego lub impulsowego hałasu mogą znacząco wpływać na całkowitą ekspozycję. Ocena ryzyka powinna uwzględniać cały dzień pracy, a nie wyłącznie najdłużej wykonywaną czynność.

Jak rozpoznać zbyt wysoki poziom hałasu w pracy?

Możesz zauważyć sygnały ostrzegawcze, ale nie zastąpią one profesjonalnego pomiaru. Jeżeli podczas pracy musisz znacznie podnosić głos, aby porozmawiać z osobą znajdującą się niedaleko, hałas powinien zwrócić Twoją uwagę. Podobnie jest wtedy, gdy po zmianie odczuwasz przytłumienie słuchu albo pojawia się dzwonienie czy piszczenie w uszach.

Takie objawy nie są metodą pomiarową. Nie należy więc na ich podstawie stwierdzać, że na stanowisku jest dokładnie 80 czy 85 dB. Do określenia rzeczywistej ekspozycji wykorzystuje się odpowiednie pomiary i ocenę ryzyka.

W Holandii obowiązek oceny zagrożeń spoczywa na pracodawcy. Hałas powinien zostać uwzględniony w ocenie ryzyka zawodowego, a gdy jest to konieczne, poziom ekspozycji należy zmierzyć.

Hałas w pracy w Holandii - które zawody i branże są najbardziej narażone?

Ochronniki słuchu są codziennością w wielu zakładach przemysłowych. W petrochemii, stoczniach, przemyśle metalowym, na budowach czy w halach produkcyjnych możesz spotkać wyznaczone strefy, w których ochrona słuchu jest obowiązkowa.

Na budowie źródłem hałasu mogą być między innymi młoty udarowe, przecinarki, szlifierki, zagęszczarki, piły oraz ciężki sprzęt. W przemyśle dochodzą linie technologiczne, sprężarki, pompy, wentylatory oraz maszyny do obróbki materiałów.

W warsztatach i zakładach metalowych szczególnie uciążliwe mogą być szlifowanie, cięcie i uderzenia elementów stalowych. W magazynie zagrożenie zwykle jest mniejsze, ale również tam mogą występować strefy lub urządzenia generujące wysoki poziom hałasu.

Jeżeli przy wejściu do danej strefy widzisz oznaczenie nakazujące stosowanie ochronników słuchu, nie ma znaczenia, czy osobiście oceniasz miejsce jako „bardzo głośne”. Obowiązują zasady ustalone dla tej strefy.

Jak hałas uszkadza słuch?

W uchu wewnętrznym znajdują się delikatne komórki czuciowe odpowiedzialne za odbieranie dźwięków. Nadmierny hałas może je uszkadzać. Problem polega na tym, że powstałe w ten sposób uszkodzenia mogą być trwałe.

Początkowo łatwo je zignorować. Po pracy możesz mieć wrażenie zatkanych uszu, słyszeć dzwonienie albo potrzebować większej głośności telewizora czy telefonu. Z czasem może pojawić się trudność w rozumieniu mowy, szczególnie gdy w tle znajdują się inne dźwięki.

Szumy uszne, czyli tinnitus, również mogą być związane z ekspozycją na hałas. Objawiają się między innymi piszczeniem, dzwonieniem lub szumem słyszanym mimo braku zewnętrznego źródła dźwięku.

Nie czekaj na moment, w którym problem zacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie. Jeżeli po pracy regularnie zauważasz pogorszenie słuchu, szumy uszne lub inne niepokojące objawy, powinieneś zgłosić problem i skonsultować się z odpowiednim specjalistą.

Zatyczki czy nauszniki przeciwhałasowe - jak dobrać ochronę słuchu?

Ochronniki słuchu muszą być dopasowane do rzeczywistego zagrożenia. Najczęściej stosuje się wkładki przeciwhałasowe umieszczane w przewodzie słuchowym oraz nauszniki zakrywające całe uszy. Dostępne są również rozwiązania indywidualnie dopasowywane do użytkownika.

Najmocniejsza ochrona nie zawsze oznacza najlepszy wybór. Nadmierne tłumienie może utrudniać komunikację, słyszenie sygnałów ostrzegawczych i orientację w otoczeniu. Ochronnik powinien ograniczyć ekspozycję do bezpiecznego poziomu, a jednocześnie pozwalać na bezpieczne wykonywanie obowiązków.

Znaczenie ma również sposób używania. Źle włożona wkładka przeciwhałasowa może chronić znacznie słabiej, niż wynikałoby to z parametrów produktu. Nauszniki mogą natomiast stracić część skuteczności, jeśli nie przylegają prawidłowo do głowy albo kolidują z innymi środkami ochrony indywidualnej.

Dlatego ochronniki trzeba dobierać do konkretnego stanowiska, poziomu hałasu i pozostałego wyposażenia pracownika.

Ochronniki słuchu to nie wszystko - jak ograniczać hałas w miejscu pracy?

Jednym z częstych błędów jest założenie, że problem hałasu zostaje rozwiązany w momencie rozdania pracownikom zatyczek. Przepisy BHP opierają się na zasadzie ograniczania zagrożenia możliwie blisko jego źródła.

Jeżeli jest to możliwe, pracodawca powinien najpierw ograniczyć sam hałas. Może to oznaczać wybór cichszej maszyny, właściwą konserwację urządzeń, zastosowanie obudów i ekranów, odizolowanie źródła dźwięku albo zmianę organizacji pracy.

Dopiero tam, gdzie ryzyka nie można wystarczająco ograniczyć w ten sposób, szczególnego znaczenia nabierają indywidualne środki ochrony słuchu.

To ważna zasada również dla Ciebie. Jeśli pracujesz osiem godzin przy bardzo głośnym urządzeniu, nie zakładaj automatycznie, że zatyczki rozwiązują cały problem. Warunki pracy powinny być ocenione, a ekspozycja ograniczana systemowo.

Hałas w pracy - jakie obowiązki ma pracodawca w Holandii?

Pracodawca powinien ocenić ryzyko związane z hałasem i w razie potrzeby przeprowadzić odpowiednie pomiary. Na tej podstawie powinny zostać dobrane środki ograniczające zagrożenie.

W zależności od poziomu ekspozycji oznacza to między innymi:

• ograniczenie hałasu u źródła, jeśli jest to możliwe,
• właściwą organizację stanowiska i czasu pracy,
• udostępnienie odpowiednich ochronników słuchu,
• oznaczenie miejsc, w których ochrona słuchu jest obowiązkowa,
• przekazanie pracownikom informacji o ryzyku,
• zapewnienie instrukcji dotyczących prawidłowego stosowania ochronników.

Przy odpowiednim poziomie ryzyka pracownikom powinna być również zapewniona możliwość kontroli słuchu zgodnie z zasadami dotyczącymi ochrony zdrowia pracowników narażonych na hałas.

Co możesz zrobić, żeby chronić słuch przez całą zmianę?

Najważniejsza jest konsekwencja. Jeśli ochrona słuchu jest obowiązkowa w danej strefie, używaj jej przez cały czas przebywania w tej strefie. Zdejmowanie nauszników „tylko na chwilę” podczas pracy maszyny zwiększa Twoją ekspozycję.

Zwracaj uwagę na stan ochronników. Zużyte wkładki, uszkodzone poduszki nauszników czy sprzęt, który nie pasuje do kasku, mogą nie zapewniać zakładanej ochrony.

Nie ignoruj też zmian w miejscu pracy. Nowa maszyna, inne narzędzie, dodatkowa linia produkcyjna albo przeniesienie stanowiska mogą zmienić poziom hałasu. Ocena wykonana dla poprzednich warunków nie zawsze będzie odpowiadać aktualnej sytuacji.

Jeśli nie wiesz, czy w danym miejscu potrzebujesz ochronników, zapytaj przełożonego lub osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo. Przy hałasie lepiej oprzeć decyzję na pomiarach i zasadach obowiązujących na obiekcie niż na własnym odczuciu.

Jak hałas wpływa na bezpieczeństwo w miejscu pracy?

Uszkodzenie słuchu jest najpoważniejszym długoterminowym skutkiem nadmiernej ekspozycji, ale hałas może powodować problemy również podczas samej zmiany.

W głośnym środowisku trudniej usłyszeć ostrzeżenie kolegi, alarm, sygnał cofającego pojazdu lub nietypowy dźwięk pracującej maszyny. Komunikacja w zespole staje się trudniejsza, a nieporozumienie przy pracy z ciężkim sprzętem, ładunkiem czy instalacją przemysłową może prowadzić do niebezpiecznej sytuacji.

Dlatego ochrona przed hałasem nie sprowadza się wyłącznie do pytania: „czy za kilka lat będę dobrze słyszeć?”. To również element codziennego bezpieczeństwa pracy.

VCA i ochrona słuchu - przygotuj się do bezpiecznej pracy w Holandii

Hałasu nie widać, a jego skutki mogą rozwijać się stopniowo. To właśnie dlatego łatwo go bagatelizować. Jeśli pracujesz w Holandii na budowie, w fabryce, przemyśle, petrochemii lub przy maszynach, znajomość progów 80, 85 i 87 dB(A) oraz zasad stosowania ochronników słuchu powinna być częścią Twojego podstawowego przygotowania do pracy.

Ochrona słuchu jest też jednym z elementów szerszej wiedzy BHP wymaganej na wielu holenderskich budowach i obiektach przemysłowych. Jeśli chcesz lepiej przygotować się do pracy w takim środowisku, sprawdź ⁠szkolenia VCA w Bonapi. Podczas szkolenia poznasz zasady rozpoznawania zagrożeń, oceny ryzyka oraz prawidłowego stosowania środków ochrony indywidualnej.

Nowe kwalifikacje pomagają zwiększyć Twoje możliwości na holenderskim rynku pracy, ale równie ważna jest wiedza, która pozwala każdego dnia bezpiecznie wrócić z pracy do domu. Śledź profile Bonapi w mediach społecznościowych lub zapisz się do newslettera, aby otrzymywać informacje o szkoleniach i praktyczne wskazówki dotyczące bezpiecznej pracy w Holandii.